Είπαν για τα παιδιά

Το σχισμένο φόρεμα διορθώνεται,
μα τα σκληρά λόγια συντρίβουν την καρδιά του παιδιού.
ΛΟΓΓΦΕΛΛΩ

Δεν υπάρχουν κακά παιδιά.
Υπάρχουν μόνο κακοί γονείς.
Και είναι κακοί οι γονείς
που θεωρούν τα παιδιά τους κακά.

Τα παιδιά είναι μεγαλόψυχα και μπορούν, με την μαγεία της φαντασίας τους, να φιλοξενήσουν στην ψυχή τους, το 'να δίπλα στ' άλλο πράγματα που, σε μυαλά ηλικιωμένα, η μεταξύ τους διαφορά, προκαλεί σφοδρό πόλεμο και αλληλοαποκλεισμούς.
Ε. ΕΣΣΕ

Μια μητέρα πρέπει να καθοδηγεί και μετά να παραμερίζει- Ήξερα πως δεν έπρεπε να πω: "Έτσι πρέπει να πορευτείς". Γιατί δεν μπορούσα να προβλέψω ποια μονοπάτια ήταν ικανά να σε τραβήξουν σε ύψη αφάνταστα και άγνωστα σε μένα. Κι ωστόσο πάντα στην καρδιά μου το ήξερα βαθιά πως κάποτε θ' αγγίξεις ένα αστέρι. Δεν ξαφνιάστηκα!
ΧΕΗΖΕΛ ΝΤΥΕΡ

Ο τσακωμός των γονέων με τα παιδιά δεν είναι ο καλύτερος τρόπος για να βρεθεί η λύση του προβλήματος, αλλά η γνώση της αιτίας οδηγεί στη λύση.
ΧΟΥΑΪΤ

Το γέλιο της μαμάς βρίσκει ανταπόκριση στο μικρό της. Μια μορφή ανταλλαγής παλιά όσο και ο κόσμος.
Μ. ΡΙΤΣΑΡΝΤΣ

Η αληθινή αγάπη προς το παιδί θα μας υποδείξει τον τρόπο να τα βοηθήσουμε με ηρεμία και στοργή, να γίνουν ευχαριστημένοι και ισορροπημένοι άνθρωποι.
Τ. ΝΙΚΟΛ

Ο μεγαλύτερος στόχος σε ένα κόσμο που αλλάζει αστραπιαία θα έπρεπε να είναι η προετοιμασία των παιδιών στην αλλαγή.
ΣΙΜΟΥΡ ΠΕ ΠΕΡΤ

Το ωραιότερο πράγμα που μπορεί να μας συμβεί είναι ν' ακούμε το γέλιο ενός μωρού
Σ. ΦΡΟΫΝΤ

Κανένας δε μπορεί να γνωρίσει το νόημα της ζωής, το νόημα του κόσμου, ώσπου ν' αποκτήσει ένα παιδί και να το αγαπήσει και τότε όλος ο κόσμος αλλάζει. Τίποτε δε μπορεί να είναι πια αυτό που ήταν πριν.
ΛΑΦΚΑΔΙΟ ΧΕΡΝ

Δεν υπάρχουν κακά παιδιά. Υπάρχουν μόνο κακοί γονείς. Και είναι κακοί οι γονείς που θεωρούν τα παιδιά τους κακά.
Τ. ΝΙΚΟΛ

Η ποιότητα της σχέσης ενός παιδιού με τους γονείς του, φαίνεται ότι αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα που καθορίζει το πώς αυτό το άτομο θα αντιδράσει στον κόσμο.
ΤΖΩΝ ΝΙΚΟΛΣΟΝ

Μη δείχνεις ποτέ στα παιδιά σου ένα αυστηρό πρόσωπο. Η γλύκα σου κερδίζει την αγάπη τους. Αν κάνουν κάποιο λάθος μάθε τα να το διορθώνουν με τη βοήθεια της στοργικής τους μητέρας.
ΦΩΚΥΛΙΔΗΣ

Όσο πιο πολλά δάκρυα στοίχισε ένα παιδί στα μάτια της μητέρας του, τόσο πιο αγαπημένο είναι στην καρδιά της.
ΔΟΥΜΑΣ

Η παιδική ηλικία έχει τον ιδιαίτερο τρόπο της να βλέπει, να σκέπτεται, να αισθάνεται, που της είναι δικός της. Τίποτε δεν είναι λιγότερο συνετό από το να θέλουμε να τον αντικαταστήσουμε με τους δικούς μας τρόπους.
Ζ. Ζ. ΡΟΥΣΣΩ

Τα παιδιά δεν πρέπει να τα φορτώνεις με ένα κάρο πληροφορίες, αλλά να τα ενθαρρύνεις προς την κατεύθυνση της δράσης, να τους δίνεις τόσες πληροφορίες, όσες τους χρειάζονται για να δημιουργούν από μόνα τους.
ΣΙΜΟΥΡ ΠΕΪΠΕΡΤ

Οι σωστοί γονείς δίνουν στα παιδιά τους ρίζες και φτερά. Ρίζες για να ξέρουν που βρίσκεται το σπίτι τους. Φτερά για να πετάξουν μακριά.
Τ. ΣΟΛΚ

Τι πρέπει να κάνει κανείς αν θέλει ν' αλλάξει την γνώμη ενός παιδιού; Ο πρώτος κανόνας είναι να ξεκινήσει υιοθετώντας την.
ΑΛΑΙΝ

Τα παιδιά δεν είναι ιδιοκτησία κανενός: Δεν είναι ούτε ιδιοκτησία των γονέων τους, ούτε ιδιοκτησία της κοινωνίας. Δεν ανήκουν παρά στην μελλοντική τους ελευθερία.
ΜΠΑΚΟΥΝΙΝ

Όταν τα παιδιά μαζεύονται και συζητούν το πιο αγαπημένο θέμα τους είναι: "Πότε θα γίνουμε άντρες". Όταν μαζεύονται οι γέροι λένε: "Όταν είμαστε παιδιά!¨. Φαίνεται πως μόνο το σήμερα δεν μπορούμε ν' ανακαλύψουμε.
ΝΙΟΥΤΟΝ ΤΑΡΚΙΝΓΚΤΟΝ

Η παιδική ηλικία δείχνει τον άνθρωπο, όπως η αυγή την ημέρα.
ΘΑΛΗΣ

Το παιδί είναι τριαντάφυλλο με κλεισμένα ακόμα τα πέταλά του.
ΚΙΚΕΡΩΝ

Για το μωρό, το πρόσωπο της μητέρας είναι η προέκταση του εαυτού του.
Ν. ΡΙΤΣΑΡΝΤΣ

Να φέρεσαι στους γονείς σου, όπως θα ήθελες να φέρονται τα παιδιά σου σε σένα.
ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ

Τα μικρά παιδιά τίποτε δεν αντιλαμβάνονται και δεν αισθάνονται τόσο πολύ, όσο την αδικία.
ΝΤΙΚΕΝΣ

Απόφευγε εκείνον που αποφεύγει το γέλιο ενός παιδιού.
ΚΟΛΟΡΙΝΤΖ

Τα παιδιά έχουν ανάγκη περισσότερο για παραδείγματα, παρά για κριτικές.
Ζ. ΖΟΥΜΠΕΡ

Η παιδική ηλικία, ακολουθεί τον άνθρωπο σε ολόκληρη την ζωή του.
ΜΠΑΛΖΑΚ

...Δεν υπάρχει τίποτε πιο θαυμαστό και ασύλληπτο και τίποτε πιο αλλόκοτο κι ολότελα χαμένο για μας, από την ψυχή του παιδιού όταν παίζει.
Ε. ΕΣΣΕ

Την αγάπη των παιδιών την κερδίζεις με την γλυκύτητα κι όχι με την αυστηρότητα.
ΦΩΚΥΛΙΔΗΣ

πηγή

Τα καλύτερα παιχνίδια του τελευταίου αιώνα

Σε οποιαδήποτε δεκαετία των τελευταίων εκατό χρόνων κι αν μεγαλώσατε, αποκλείεται να μην έχετε «συναντηθεί» με τους πλαστικούς/λούτρινους/χνουδωτούς ήρωες που ακολουθούν. Το Time.com ανέλαβε το "τιτάνιο" εργο να συγκεντρώσει τα 100 σπουδαιότερα παιχνίδια όλων των εποχών κι εμείς επιλέγουμε τα αγαπημένα μας. Μπορεί πολλά από τα παιχνίδια που ακολουθούν να δημιουργήθηκαν πολύ πριν γεννηθούμε, αλλά συνέχισαν να πρωταγωνιστούν στην παιδική μας καθημερινότητα για γενιές και γενιές. Είστε έτοιμοι για μία βόλτα με την –παιδική- μηχανή του χρόνου;

Εκτός συναγωνισμού πάντα:

Κούκλες, πλαγγόνες,
κουτσούνες, μαριονέττες.

Σε κάθε γωνιά της γης υπάρχουν μέσα στα παιδικά όνειρα και συνοδεύουν τους ανθρώπους ως τα γηρατειά. Οι κούκλες είναι αναπαραστάσεις της ανθρώπινης μορφής, σημαντικές στην κοινωνικοποίηση των παιδιών αλλά και με ένα σημαντικό ρόλο στην λατρεία και στην ανακούφιση ψυχικών τραυμάτων, ως όχημα τρυφερότητας και ως σιωπηλοί ακροατές του ανθρώπινου πόνου. Εντυπωσιακό είναι  πώς από τα παιχνίδια που και σήμερα είναι τα πλέον αγαπητά στα παιδιά, η μπάλα, η κούκλα, και η κούνια (αιώρα) υπήρχαν σχεδόν παντού, σε όλους τους λαούς, εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Yo-yo

Από τα παλιότερα παιδικά «gadgets» του κόσμου, το yo-yo ξεκίνησε να παριστάνει το ασανσέρ από τον 5ο αιώνα π.Χ. Ωστόσο, έπρεπε να περιμένει ως τα '20s για να πάρει την σημερινή του μορφή και να βρεθεί σε κάθε σπίτι που φιλοξενεί μπόμπιρες. Το πρώτο εργοστάσιο yo-yo ιδρύθηκε στις ΗΠΑ το ’28 και ξεκίνησε με πωλήσεις 300.000 κομματιών ημερησίως – και συνεχίζει.

Viewmaster 

Ποιος δεν έχει «κρυφοκοιτάξει» σαν παιδί από ήρωες του Disney μέχρι ιστορικά μνημεία μέσα από τα «μαγικά» μάτια του viewmaster; Το 1938, πολύ πριν το Avatar και τις 3D τηλεοράσεις του 21ου αιώνα, αξιοποιείται από έναν δαιμόνιο φωτογράφο η αυτόματη λήψη από δύο φωτογραφικές μηχανές, από την οποία προκύπτει το «στερεοσκοπικό» αποτέλεσμα του viewmaster. Στροφή προς το φως, τα παιδικά μάτια στο μαγικό κουτάκι, και η προσωπική προβολή slides ξεκινάει.

Slinger 

Το χρωματιστό-ελατήριο-που-κατεβαίνει-την-σκάλα. Αυτό είναι το επίσημο ελληνικό όνομα του slinger – τουλάχιστον για όλους όσους παίξαμε έστω και λίγο μ’ αυτό. Μπορεί να μην κρατάει το ενδιαφέρον για πολύ, αλλά στα παιδικά μάτια που το βλέπουν για πρώτη φορά να κάνει γκελ στην κατηφόρα, φαντάζει σαν το πιο ικανό και ευέλικτο ον στο δωμάτιό του.

Μπουρμπουλήθρες 

Ο θαυματουργός κύλινδρος, που για να τον ανανεώσουμε κλέβαμε απορρυπαντικό πιάτων από την κουζίνα και διασκεδάζαμε απλώς γεμίζοντας το δωμάτιο με μπουρμπουλήθρες, προσπαθώντας να τις κάνουμε όσο πιο μεγάλες μπορούμε, είναι ένα gadget που σίγουρα έχει περάσει από τα χέρια κάθε παιδιού. Αφενός γιατί είναι πολύ φθηνό, και αφετέρου γιατί, για να εντυπωσιαστεί η παιδική αθωότητα δεν χρειάζονται πολλά: Αρκούν μερικές φουσκάλες που αιωρούνται στον αέρα. Σήμερα, η βελτιωμένη εκδοχή έφερε στο προσκήνιο τα "bubble guns", ηλεκτρικά "όπλα" που παράγουν απίστευτες ποσότητες μπουρμπουλήθρας.

Στρατιωτάκια 

Έχουν γίνει αμφιλεγόμενο θέμα, για την κληροδότηση πολεμοχαρών ενστίκτων στα αγοράκια, αλλά παρ’ όλα αυτά, κάθε «γαλάζιο» δωμάτιο έκρυβε σε ένα σακουλάκι τον δικό του μονόχρωμο στρατό με τους χακί φαντάρους καρφωμένους στην βάση τους. Αργότερα, κάθε εμπλοκή των ΗΠΑ σε πόλεμο, έφερνε στο προσκήνιο και έναν καινούριο «ήρωα δωματίου». Από τους πιο δημοφιλείς, ο GI Joe εμφανίστηκε κατά τον ψυχρό πόλεμο και η HASBRO μετέφερε τις μάχες από τα πραγματικά πεδία σε αυτά των αγορίστικων δωματίων, που έπρεπε οπωσδήποτε να διαθέτουν ένα από τα action figures που κυκλοφορούν.

Ευχούλης 

Ένας Δανός έφτιαξε αυτό το ομολογουμένως άσχημο κουκλάκι για την κόρη του το 1959. Για έναν περίεργο λόγο, οι φίλες της ζήλεψαν πολύ και ζήτησαν να φτιάξει κι άλλα. Και έφτιαξε - εκατομμύρια. Οι ευχούληδες –αγγλιστί «troll dolls»- αναβίωσαν για τα καλά στα ‘90s και τα χρωματιστά funky μαλλιά τους και η περίεργα χαριτωμένη φιγούρα τους έντυσε πολλά μαθητικά μολύβια.
 

Βαβουροπατάτες 

Ο εφευρέτης παιχνιδιών George Lerner βρήκε στα 50s έναν πρωτότυπο τρόπο να κάνει τα λαχανικά δημοφιλή στα παιδιά: τα μετέτρεψε σε παιχνίδια. Σύντομα, οι μεγάλες εταιρίες παιχνιδιών διαπίστωσαν πως η υπόθεση έχει… φαί και έβγαλαν στην αγορά τις δημοφιλείς βαβουροπατάτες με τα αποσυναρμολογούμενα μέλη, που έγιναν σταρ και βρήκαν μια θέση ακόμη και στον κινηματογράφο, μέσα από το Toy Story.

Χούλα Χουπ 

Από τα πιο… fitness παιχνίδια που λανσαρίστηκαν κατά την δεκαετία του ’50, τα χούλα χουπ έβαλαν πολλά παιδιά στην διαδικασία να κουνήσουν την μέση τους και αργότερα πολλούς ενήλικες να τα χρησιμοποιήσουν στα γυμναστήρια. Λίγο φανταχτερό πλαστικό σε κυκλικό σχήμα και ένα εύηχο, αστείο όνομα ήταν αρκετά για να κατακτήσουν την αγορά – μόνο τους πρώτους μήνες κυκλοφορίας τους πουλήθηκαν 25 εκατομμύρια χούλα χουπ.

Lego
και Playmobil 

Τα λόγια είναι περιττά για τα αγαπημένα τουβλάκια και για τα μικροσκοπικά ανθρωπάκια των δύο εταιριών που μπήκαν σε κάθε σπίτι. Αν μοιράζαμε όλα τα τουβλάκια Lego στον πληθυσμό της Γης, ο καθένας μας θα έπαιρνε από 62 τουβλάκια. Τόσες είναι περίπου και οι διαφορετικές σειρές Playmobil που έχουν δημιουργηθεί, σκορπίζοντας παντού ανθρωπάκια χωρίς μύτη. Μάθετε περισσότερα για τα αγαπημένα σας παιχνίδια σε παλιότερο αφιέρωμά του in2life στα δύο «μεγάλα όπλα» της παιδικής βιομηχανίας.

Μπαλόνια νερού 

Ή αλλιώς, μπουγέλο. Οι παιδικές «χειροβομβίδες» εφευρέθηκαν στα τέλη του ’40 από έναν Άγγλο, η αρχική ιδέα του οποίου ήταν να κατασκευάσει αδιάβροχες κάλτσες από λατέξ για τους στρατιώτες του Β’ Παγκόσμιου Πόλεμου. Αντί να καταφέρει ένα πλήγμα στην μάστιγα της γάγγραινας, αποφάσισε πως ήταν πιο εφικτό να δώσει χαρά στους απανταχού πιτσιρικάδες, οι οποίοι βρήκαν ένα από τα αγαπημένα τους εφόδια για φάρσες.

Φρίσμπι 

Ξέρατε ότι το φρίσμπι πήρε το όνομά του από έναν… φούρνο; Το μικρό αρτοποιείο Frisbie στις ΗΠΑ πουλούσε τις λαχταριστές πίτες του σε ωραία πιατάκια, τα οποία οι φοιτητές χρησιμοποιούσαν ως παιχνίδια που ίπτανται, επηρεασμένοι από την τρέλα με τα UFO που κατέκλυσε την Αμερική την εποχή των '50s. Τα πιάτα για την πίτα έγιναν πλαστικά αντικείμενα και από τις γειτονιές της Αμερικής ταξίδεψαν σε όλες τις παραλίες, κάνοντας τα παιδιά να βουτούν στην άμμο για να τα πιάσουν και τους γύρω να λοξοκοιτούν με νεύρα.

Ο κύβος
του Ρούμπικ 

Ο τρισδιάστατος κύβος-χρωματικός γρίφος έχει απασχολήσει κάθε άνθρωπο σε κάποια στιγμή της ζωής του. Ένας Ούγγρος εφευρέτης τον δημιούργησε την δεκαετία του ’70 και έκτοτε έχει γίνει σύμβολο των «ξύπνιων» μυαλών και γίνονται ακόμη και σήμερα μέχρι και πρωταθλήματα επίλυσης του κύβου του Ρούμπικ.

Μικρό μου πόνυ 

Μπαίνουμε στην μαγική δεκαετία του ’80, η οποία συνέδεσε άρρηκτα τα παιχνίδια της με τηλεοπτικές σειρές. Μία από αυτές, το «Μικρό μου πόνυ», συγκίνησε κάθε κοριτσάκι που μεγάλωσε εκείνη την δεκαετία και τα αντίστοιχα χρωματιστά αλογάκια με τα χαριτωμένα ονόματα, τις καρδούλες και το glitter πάνω τους έγιναν αχώριστοι φίλοι τους, ενώ το τραγουδάκι που τα συνόδευε ακούγεται με νοσταλγία ακόμη και σήμερα.

Φωτεινούλης

Τα «glow friends» δεν είναι παρά σκουληκάκια –ή άλλα χαριτωμένα ζωάκια- που με την αγκαλιά και το ζούληγμα… λάμπουν. Τα φωσφορίζοντα πρόσωπα των Φωτεινούληδων έχουν κάνει πολλά παιδικά πρόσωπα να χαμογελάσουν και δεν θα μπορούσαν να λείπουν από το πάνθεον των «συνοδών ύπνου» που μεσουράνησαν τον 20ο αιώνα.

Poly Pocket 

Ολόκληρος μικρόκοσμος, κλεισμένος σε ένα κουτάκι που χωράει σε μια κοριτσίστικη τσέπη. Αυτή ήταν η «επανάσταση» που έφεραν τα σετ της Poly Pocket, αφήνοντας τα μικρά κορίτσια να σκαρώνουν τις δικές τους ιστορίες πάνω από τα μικροσκοπικά σπιτάκια και τις μαμάδες ήσυχες, χωρίς να ανησυχούν για μεγάλα παιχνίδια πεταμένα εδώ κι εκεί στο δωμάτιο.

Buzz Lightyear

O διαστημικός cowboy του ToyStory έγινε ένα από τα δημοφιλέστερα παιχνίδια για αγόρια, αφού εκπροσωπούσε το όνειρό τους να γίνουν… αστροναύτες όταν μεγαλώσουν. O Buzz, που πήρε το όνομά του από πραγματικό αστροναύτη, ο οποίος ήταν ο δεύτερος άνθρωπος που πάτησε το πόδι του στην Σελήνη, εντυπωσίασε με την φουτουριστική στολή του και την αγάπη του για την τεχνολογία, ενώ τον επιβράβευσε ακόμη και η ίδια η NASA, εντάσσοντάς τον σε αποστολή του Discovery στο διάστημα.

Transformers

Εξωγήινες μηχανές που μπορούν να μετατραπούν σε γήινα οχήματα. Η ιδέα όχι μόνο έπιασε, αλλά έκανε εκατομμύρια αγόρια να βγάζουν ήχους κινητήρα από το στόμα τους παίζοντας και το Hollywood να επενδύσει εκατομμύρια δολάρια στις φαντασμαγορικές ταινίες, που γίνονται blockbusters ακόμη και στον 21ο αιώνα.

από "Μπομπιρες εν δρασει"

In2life.gr

Παλιά Παιδικά Παιχνίδια

«Μαρίδα», και η συνηθισμένη έκφραση της εποχής : «Πλάκωσε η μαρίδα...» χαρακτήριζε την μεγάλη συγκέντρωση παιδιών στις γειτονιές και που η μετακίνηση τους από γειτονιά σε γειτονιά θύμιζε κοπάδι μαρίδας (μικρό ψάρι που μετακινείται σε πυκνό κοπάδι).

Γύρω-γύρω όλοι 

Στη μέση ο Μανόλης, 

Χέρια, πόδια στη γραμμή 

Όλοι κάθονται στη γη!

Παιχνίδια που παίζανε τα παιδιά της Θεσσαλονίκης στη δεκαετία του 1970

Παιχνίδια που παίζανε τα παιδιά στην Ελλάδα 
στα μέσα περίπου του 20ου αιώνα

Ξεχασμένα παλιά παιδικά παιχνίδια.... Παρακολουθώντας κανείς τα σημερινά παιδιά, να βυθίζονται όλο και περισσότερο στους υπολογιστές, σε παιχνίδια που τα παρασύρουν μέσα σε πλασματικούς κόσμους και προσπαθούν να σκοτώσουν, να κυριεύσουν ή να κλέψουν με την βοήθεια του φανταστικού και βρώμικου τις περισσότερες φορές ήρωά τους, σκέπτομαι την εποχή που ήμουν στην ηλικία τους και αλωνίζαμε τα σοκάκια του Θραψανού, παίζοντας με τα δικά μας παιχνίδια. 
Β έβαια, εάν αναλογιστούμε την μεγάλη χρονολογική διαφορά, η σύγκριση είναι αδύνατη και συνάμα αδόκιμη, όμως οι συνειρμοί έρχονται αυτόματα, ενώ οι απορίες των παιδιών για αυτά τα παιχνίδια τους δημιουργούν χαμόγελα και... συμπάθεια. Προσδοκώντας λοιπόν να παρουσιάσω στα σημερινά παιδιά, τα ξεχασμένα και χαμένα στον χρόνο παιχνίδια, αλλά και με την φιλοδοξία να τα φέρω στη θύμηση αυτών που τα έπαιζαν, σχεδίασα κάποια απο αυτά ενω κάποια άλλα απλά τα καταγράφω παρακάτω. 
Απο τα χαρακτηριστικά στοιχεία της εποχής εκείνης (αναφέρομαι στα τέλη της δεκαετίας του 60 έως περίπου τα τέλη του 70) ήταν ότι τα πιο αγαπημένα παιχνίδια ήταν αυτά που τα φτιάχναμε μόνοι μας αφού η κατασκευή τους, η συνεχής τροποποίηση και τελειοποίησή τους αποτελούσε από μόνη της το μεγαλύτερο ίσως παιχνίδι. 
....................
Αετός της Καθαρής Δευτέρας. (Χαρταετός) 
Τα βασικά στοιχεία για την κατασκευή του χαρταετου ήταν καλάμια απο την Περβόλα που τα σκίζαμε για να φτιάξουμε το σκελετό, σπάγγος, λαδόκολα για πανί που την κολάγαμε με κουρκούτι στο περιφερειακό σπάγγο, και εφημερίδες για ουρά. Αργότερα με την εφάνιση των έγρωμων χαρτιών οι κατασκευές έγιναν περίτεχνες και εντυπωσιακές και ανέμιζαν υπερήφανα στο γήπεδο  
Τα ομαδικά παιχνίδια:  
Ποδόσφαιρο Σκλαβάκια Πόλεμο Πετροπόλεμο Χωστό (Κρυφτό) (με μάνα ένα ντενεκέ) Κάτω πά (μακρυά γαϊδούρα) Ολυμπιακοί αγώνες  
 
Τα παιχνίδια που παίζαμε στα πεζούλια: 
Πεντόβολα Ντάμα (απλή αλλά και υποχρεωτική) Ποδοσφαιράκι Σαλίγκαρο Τρίλιζα Βεζύρης (ξυλάς, βασιλιάς, ψωμάς, κλέφτης) 
 
Τα «κοριτσίστικα» παιχνίδια: 
Μήλα Κουτσό (ή καλόγερο) Σκοινάκι Λάστιχο 
 
Άλλα παιχνίδια:  
Μπίλιες γυάλινες και σιδερένιες, Τάκα-τάκα. 
Το παιχνίδι αυτό το αποτελούσαν δυό μεγάλες κοκάλινες μπίλιες που κρεμότανε με λεπτό σχοινάκι απο ένα σιδερένιο κρίκο. Ο διαολεμένος θόρυβος που έκανε σε συνάρτηση με τα συχνά ατυχήματα που προκαλούσε το έκανε γρήγορα απαγορευμένο παιχνίδι.  

Από τα παλιά παιχνίδια που χάθηκαν είναι και το σβουράκι, η «ρουλέτα του δρόμου» θα λέγαμε σήμερα. Βάλε 1, βάλε 2, πάρε 1, πάρε 2, βάλτε όλοι και πάρτα όλα. Η πιό απλή και διαχρονική μορφή τυχερού παιχνιδιού βέβαια ήταν το κορώνα - γράμματα. Τα ποσά που εννοούμε όταν λέμε χρήματα ήταν πενηνταράκια, φράγκα (δραχμές), δίφραγγα, τάλιρα, δεκάρικα και κοσάρικα
  
ΤΡΕΙΣ... ΚΑΙ ΤΟ ΛΟΥΡΙ ΤΗΣ ΜΑΝΑΣ  
Τα παιδιά σχηματίζουν ένα κύκλο, καθισμένα γύρω από τη μάνα, που είναι ένα από τα μεγαλύτερα παιδιά. Εκείνη βγάζει τη ζώνη της ή ένα λουρί ή σχοινί και πρώτα σχηματίζει μ' αυτό διάφορα σχήματα, π.χ. ένα αχλάδι, ένα μήλο, ένα καλάθι κτλ. Τα άλλα πρέπει να μαντέψουν τι παριστάνει. Όποιο το βρει, του δίνει η μάνα το λουρί και τότε εκείνο έχει το δικαίωμα να σηκωθεί και να κυνηγήσει τ' άλλα παιδιά. Η μάνα μένει στη θέση της και κάθε τόσο φωνάζει: «Τρεις και το λουρί της μάνας! ». Εκείνος που κρατεί το λουρί, συνεχίζει το κυνήγι του κι αν κτυπήσει κανένα παιδί, τότε εκείνο βγαίνει απ' το παιχνίδι. Αν όμως η μάνα φωνάξει: ...

Η Εκπαίδευση στον Πλάτωνα - Plato and Education

Το ζήτημα της εκπαίδευσης εξετάζεται από τον Πλάτωνα εκτενώς στα δύο τελευταία έργα του, την Πολιτεία και τους Νόμους. Σκοπός του είναι να επιλέξει τόσο τα κατάλληλα μαθήματα όσο και την αρμόζουσα μέθοδο διδασκαλίας τους προκειμένου να αποδώσει η Παιδεία τον επιθυμητό καρπό της που, στην περίπτωσή του, δεν είναι η εκμάθηση τεχνών και η απόκτηση δεξιοτήτων αλλά η αρμονική ανάπτυξη της ψυχής των πολιτών. 

Plato and Education

Από τα εφτά τους χρόνια, τα παιδιά δέχονται
ειδική εκπαίδευση, ξεκινώντας από την ποίηση
και τη μουσική, που διδάσκονται πριν από το χορό
και τη γυμναστική, μια και η ψυχή είναι ανώτερη
του σώματος.

Πολίτες, για τον Πλάτωνα, είναι οι ελεύθεροι άντρες και οι ελεύθερες γυναίκες, με ελάχιστες διαφορές στην εκπαίδευσή
τους, όσες ακριβώς απαιτεί η ιδιαιτερότητα της φύσης τους.
Σε αυτά τα δύο φιλοσοφικά έργα, το πολίτευμα και οι αξίες μιας κοινωνίας συνυφαίνονται τόσο στενά με την πνευματική υπόσταση των μελών της όσο σε κανένα άλλο. Γι αυτόν, άλλωστε, το λόγο, ο δημιουργός τους αναδεικνύει την Παιδεία στο "μεγαλειώδες και μεγάλο ένα" που πρέπει να διαφυλαχθεί στην Πολιτεία ώστε να αποτελέσει την εγγύηση για την ενότητα και την πρόοδό της.
Ο Πλάτωνας ορίζει την Παιδεία ως την τέχνη εκείνη που μεταστρέφει την ψυχή από την περιοχή του γίγνεσθαι στην περιοχή του Όντος. Γίγνεσθαι είναι η δημιουργία ολόκληρη, που βρίσκεται σε συνεχή κίνηση και δράση, ενώ Ον είναι ο ίδιος ο Δημιουργός, που απλώς θεάται, παρατηρεί τις διεργασίες της και τις στηρίζει με την ακινησία του. Όταν κανείς καταπιάνεται με τη δράση, με την εκμάθηση τεχνών και την απόκτηση σωματικών αρετών (δεξιοτεχνία, οξυδέρκεια), η προσοχή του είναι στραμμένη προς τη δημιουργία- αντίθετα, όταν ενδιαφέρεται και εξασκείται στην απόκτηση ψυχικών αρετών (πχ φρόνηση), τότε επιχειρεί να προσεγγίσει τον ίδιο το Δημιουργό, το Ον (Νόμοι, 643c). Με την προτίμηση που δείχνει στις πνευματικές αρετές, ο Πλάτωνας δεν αποκλείει καθόλου την εξάσκηση στις πρώτες, τις σωματικές.
Απεναντίας, τονίζει ότι μπορεί κανείς να αποκτήσει τις πνευματικές αρετές ενόσω εξασκείται σωστά στις σωματικές, αν στην παιδεία του τοποθετείται το κέντρο βάρους όχι στις διάφορες απολαβές (φήμη, πλούτο, ευχαρίστηση) αλλά στην ανακάλυψη της ίδιας της φύσης του Όντος, όπως αυτή φανερώνεται στους κανόνες της συγκεκριμένης τέχνης. Ένα μέρος της ζωής τους οι άνθρωποι πρέπει να μαθαίνουν κι ύστερα να εργάζονται, προσφέροντας στην πολιτεία τους καρπούς της μελέτης τους.
Όλοι οι άνθρωποι, από τη γέννησή τους, ανήκουν φυσικά σε ένα από τα τέσσερα γένη- χρυσό, ασημένιο, χάλκινο, σιδερένιο- από τα οποία διαμορφώνονται οι τέσσερις κοινωνικές τάξεις ή
κάστες (Πολιτεία, 415c). Χρυσό είναι το γένος των αρχόντων και ασημένιο των φυλάκων ή πολεμιστών. Τα άλλα δύο γένη, χάλκινο και σιδερένιο, περιλαμβάνουν τους τεχνίτες και τους γεωργούς αντίστοιχα. 
Αυτός ο χωρισμός σε γένη- τάξεις συμφωνεί με τη διάκριση της ψυχής σε τρία μέρη, κατά τον Πλάτωνα: το λογιστικό, που διακρίνει το ορθό από το λάθος και κατευθύνει
την ανθρώπινη δράση, το θυμοειδές, που αντιστοιχεί στο αίσθημα που ανθρώπου, εκείνο που τον καθιστά ψυχωμένο, δηλαδή γενναίο και πρόθυμο να υπερασπιστεί τις αρχές του και το
επιθυμητικό, που ορέγεται αντικείμενα του υλικού κόσμου και κατευθύνεται από επιθυμίες. Οι άρχοντες αντιστοιχούν στο λογιστικό μέρος της ψυχής, που από τη φύση τους διαθέτουν πιο
ανεπτυγμένο και οφείλουν να κυβερνούν την πόλη με τέτοιο τρόπο που να χαρακτηρίζεται σοφή. Οι φύλακες, που έχουν τονισμένο το θυμοειδές στοιχείο, στηρίζουν το έργο των
αρχόντων, ακριβώς όπως κι εκείνο υποστηρίζει τις αποφάσεις του λογιστικού και οι τεχνίτες- αγρότες ικανοποιούν επιθυμίες και βασικές ανάγκες όλων των τάξεων με την παραγωγική τους
εργασία, μια και σε κείνους το επιθυμητικό μέρος της ψυχής υπερισχύει.  
Ο διαχωρισμός των παιδιών σε φύλακες, τεχνίτες και γεωργούς γίνεται από τους άρχοντες πολύ νωρίς, ώστε να
διδαχθούν το επάγγελμά τους από νεαρή ηλικία για να το εκτελούν με επιτυχία ως ενήλικες (Πολιτεία, 467-8).
Όσον αφορά τους άρχοντες, η επιλογή τους γίνεται από την τάξη των φυλάκων, μέσα από μια σειρά δοκιμασιών που λαμβάνουν χώρα καθόλη τη διάρκεια της εκπαίδευσή τους ως παιδιά,
νέοι και άνδρες. Σε αυτές περιλαμβάνονται ασκήσεις που ξεχωρίζουν όσους δεν ξεχνούν την ορθή γνώμη (καλή μνήμη), όσους δεν αλλάζουν γνώμη λόγω άσκησης βίας (γενναιότητα),
όσους δεν εξαπατώνται από τεχνάσματα (ευστροφία), από δέλεαρ ηδονών (αυτοσυγκράτηση) ή από απειλές (αφοβία) κι όσους δεν καταπονούνται εύκολα με συνεχή δοκιμασία σε αγώνες κι
άλλες κοπιαστικές εργασίες (σωματικό και ψυχικό σθένος) (Πολιτεία, 412e- 415, 535-536). Ως εκ τούτου, η τάξη των αρχόντων απαρτίζεται από άντρες και γυναίκες άνω των πενήντα ετών που διοικούν την πολιτεία σε ποικίλους τομείς, προσφέροντας αυτή την υπηρεσία αφιλοκερδώς από
το περίσσευμα της αρετής που εκ φύσεως διαθέτουν.
Εξαιτίας της ποικιλίας πολιτών, οι νόμοι και η εκπαίδευση χρειάζονται όλα τα στοιχεία εκείνα που θα πείσουν και τους τρεις τύπους ανθρώπων να παίζουν το ρόλο τους σωστά ως άρχοντες,
φύλακες κι έμποροι/τεχνίτες/αγρότες. Οι άρχοντες, στους οποίους υπερισχύει το λογιστικό μέρος, είναι φιλόσοφοι και υπακούουν στο νόμο μέσω της λογικής, οι φύλακες, στους οποίους
υπερισχύει το θυμοειδές μέρος, είναι φιλόδοξοι και υπακούουν μέσω του αισθήματος της ντροπής και οι αγρότες ή τεχνίτες, στους οποίους υπερισχύει το επιθυμητικό μέρος είναι
φιλοχρήματοι και υπακούουν μέσω του φόβου της τιμωρίας. Ο νόμος, λοιπόν, και η παιδεία πρέπει να διαθέτουν αφενός τις χρυσές ποιότητες του λογισμού- λογική, τεκμηριωμένη
διατύπωση-, αφετέρου τις ασημένιες του αισθήματος- μυθική, καλλιτεχνική ομορφιά που εμπνέει- αλλά και τη σιδερένια πυγμή της τιμωρίας, που θα αποτρέπει την απληστία του
επιθυμητικού μέρους της ψυχής. Μάλιστα, αυτή κυρίως η άποψη θα φανεί χρήσιμη, καθώς οι περισσότεροι άνθρωποι συμμορφώνονται μόνο χάρη στο φόβο, καθώς είναι αδύναμοι κι
επιρρεπείς στην απόλαυση και τη θλίψη (Νόμοι, 644-645).
Αυτός ο χωρισμός σε τάξεις και η κατανομή ρόλων στην Πολιτεία δεν έχει κανένα ρατσιστικό χαρακτήρα- είναι καθαρά λειτουργικής φύσης και βασίζεται στην ατομική κλίση του καθενός.
Επιτρέπει στον κάθε πολίτη να παίξει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τον ένα και μοναδικό ρόλο που του αναλογεί στην ορισμένη πολιτεία. Για τον Πλάτωνα, η αδικία πηγάζει από το γεγονός ότι κάποιος προσπαθεί να αρπάξει ένα αγαθό που δεν του ανήκει, έστω κι αν τούτο είναι άϋλο, όπως ένα αξίωμα ή επάγγελμα (Πολιτεία, 433-5b). Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση που το ρόλο του λογιστικού στον άνθρωπο ασκεί το θυμοειδές ή το επιθυμητικό μέρος, ανατρέποντας με αυτόν τον τρόπο την ψυχική δικαιοσύνη του πλάσματος. 
Καθώς, όμως, ο πολίτης βρίσκεται σε συνεχή αλληλεπίδραση με την Πολιτεία του, η ατομική του δικαιοσύνη στηρίζει την κοινωνική και στηρίζεται σε αυτήν. Σε μια δίκαιη πολιτεία, οι ψυχές των πολιτών ρέπουν προς τη δικαιοσύνη, που ενδυναμώνει το κάθε μέρος τους, καθώς... 

Ο Ρόλος της Παιδείας κατά τον Αριστοτέλη - Aristotle and informal education

Ο Αριστοτέλης, στο όγδοο βιβλίο των «Πολιτικών» του, αναφέρεται διεξοδικά σε θέματα που αφορούν στην παιδεία. Αν συνδυάσει κανείς τις σχετικές απόψεις που εκφράζει εδώ με τις απόψεις που εμπεριέχονται και σε άλλα του έργα, και ιδιαίτερα στα «Ηθικά Νικομάχεια», τότε εύκολα συναρμολογεί ολόκληρο το πάζλ των αριστοτελικών θέσεων για την παιδεία. 

Aristotle and informal education

.

Τελικός σκοπός της μάθησης
πρέπει να είναι
η επίτευξη της ευδαιμονίας.

Για πρώτη φορά στην παγκόσμια ιστορία γίνεται λόγος για νομοθετημένη κοινή παιδεία «κοινήν και μη κατ’ιδίαν», μέσα στα πλαίσια της οποίας ο άνθρωπος καθίσταται ενεργός πολίτης, κατακτά την αρετή και την ευδαιμονία μέσω της λογικής και οδηγείται στην τελείωση. 

Ο κυριότερες επιμέρους λειτουργίες της παιδείας σύμφωνα με τον Αριστοτέλη είναι:
 
1. Συντελεί στη δημιουργία του ενεργού πολίτη. Ο άνθρωπος μέσω της παιδείας αποκτά τη δυνατότητα να «μετέχει κρίσεως και αρχής», δηλαδή να συμμετέχει όχι μόνο στην άσκηση της δικαστικής-νομοθετικής εξουσίας, αλλά να ασκεί και κριτική στην εκάστοτε εκτελεστική εξουσία. Τελικό αποτέλεσμα να «μετέχουν της πολιτείας πάντες οι πολίται». «Παιδεύεσθαι και εθίζεσθαι προς τας πολιτείας» διακήρυττε ο σταγειρίτης φιλόσοφος. Πολιτεύματα χωρίς παιδεία βλάπτονται ανεπανόρθωτα: «εν ταις πόλεσιν ου γινόμενον τούτο βλάπτει τας πολιτείας». Επομένως η παιδεία θεωρείται από τον Αριστοτέλη η «εκ των ων ουκ άνευ» προϋπόθεση για τη διάπλαση ενεργών πολιτών, από την οποίαν εξαρτάται όχι μόνο η εύρυθμη λειτουργία της πολιτείας, αλλά και η ίδια η ύπαρξη της.
 
2. Συντελεί ώστε ο πολίτης να γίνεται «αγαθός(ενάρετος) και σπουδαίος» δια μέσου της λογικής. Τρεις παράγοντες συμβάλλουν στο να γίνονται οι άνθρωποι αγαθοί και σπουδαίοι. «Διά τριών γίγνονται οι άνθρωποι αγαθοί και σπουδαίοι, έστι δε ταύτα τα τρία: φύσις, έθος και λόγος», δηλαδή η φυσική προδιάθεση, ο εθισμός και η λογική. Θεωρεί ως κυριότερο την καλλιέργεια του λόγου: «διά τον λόγον οι άνθρωποι δύνανται πράττειν και εναντία τοις εθισμοίς και τη φύσει, εάν πεισθώσιν άλλως έχειν βέλτιον», τουτέστιν με τη λογική τους ικανότητα οι άνθρωποι κατορθώνουν να πράττουν έργα αντίθετα προς τον εθισμό και τις φυσικές ορμές τους, αν πειστούν ότι κάποια άλλη πορεία είναι σωστότερη. Η καλλιέργεια του λόγου γίνεται μέσω της παιδείας.
 
3. Ο ηθοπλαστικός της χαρακτήρας. Βασικός σκοπός της παιδείας πρέπει να είναι η διάπλαση «του ήθους της ψυχής». Στα «Ηθικά Νικομάχεια Βιβλίο Β» τονίζει ότι «η ηθική (του ανθρώπου) εξ έθους περιγίγνεται, όθεν και το όνομα….», δηλαδή η ηθική αντίληψη του ανθρώπου διαμορφώνεται με τη συνήθεια, απ’ όπου παράγεται και η λέξη. «Ουδεμία των ηθικών αρετών φύσει ημίν εγγίγνεται αλλά εξ έθους περιγίγνεται», δηλαδή καμιά ηθική αρετή δεν την έχουμε έμφυτη, δοσμένη από τη φύση, αλλά διαμορφώνεται με τη συνήθεια. «Οι νομοθέται τους πολίτας εθίζοντες ποιούσιν αγαθούς», δηλαδή οι νομοθέτες προσπαθούν να κάνουν τους πολίτες αγαθούς (ενάρετους) με τη συνήθεια και τον εθισμό. Αν λάβουμε υπόψη ότι η παιδεία κατά το φιλόσοφο θα πρέπει να είναι νομοθετημένη από την πολιτεία, απ’ό,τι ανέφερα και πιο πάνω, αντιλαμβανόμαστε ότι πρώτιστα σ’αυτήν πέφτει το βάρος της διαμόρφωσης του χαρακτήρα των πολιτών.
 
4. Η παιδεία είναι χρήσιμη και για την οικονομία. «Τα γράμματα και προς την οικονομίαν δοκεί χρήσιμα είναι» διακηρύττει ο φιλόσοφος στα «Πολιτικά» του. Θα πρέπει εδώ να διευκρινίσουμε ότι, όταν ο Αριστοτέλης μιλά για γράμματα τα εννοεί ως περιέχοντα την ανάγνωση, την γραφή, τη γραμματική καθώς επίσης και στοιχεία αριθμητικής, γεωμετρίας και αστρονομίας. Η διοίκηση λοιπόν του οίκου και ο καταμερισμός της εργασίας που γίνεται στο εσωτερικό του, καθίστανται αποτελεσματικότερα με μορφωμένους πολίτες.
 
5. Η παιδεία δεν πρέπει να στοχεύει στην ταλαιπωρία των μαθητών. Παρόλο που παραδέχεται ότι οι νέοι δε μαθαίνουν παίζοντας «ου γαρ παίζουσι μανθάνοντες, μετά λύπης γαρ η μάθησις», εντούτοις δεν πρέπει να θεωρείται η παιδεία ως γενεσιουργός αιτία ταλαιπωρίας. «Δει τους νέους μη παιδιάς ένεκα παιδεύειν». 

Η χαρά λοιπόν της μάθησης και η παιγνιώδης μορφή της διδασκαλίας, που αποτελούν ορισμένους από τους πυλώνες της σύγχρονης προοδευτικής παιδαγωγικής έλκουν την καταγωγή τους από την αριστοτελική σκέψη.
 
6. Τελικός σκοπός της μάθησης πρέπει να είναι η επίτευξη της ευδαιμονίας. «Τέλος» στον Αριστοτέλη σημαίνει σκοπός. «Η δ’ευδαιμονία τέλος εστίν», επομένως η ευδαιμονία του ανθρώπου είναι ο τελικός σκοπός. Αυτή όμως δε νοείται μόνο ως ευχαρίστηση ή ικανοποίηση από την απόλαυση υλικών ή πνευματικών αγαθών, αλλά ως ενέργεια της ψυχής η οποία τείνει προς την τελείωση. 

Η παιδεία, συνεπώς, έχει ως αποστολή να συντελέσει στην πραγμάτωση του σκοπού της ύπαρξης, που είναι η επίτευξη της ευδαιμονίας. Πραγματικά όταν ανατρέχει -που οφείλει να ανατρέχει ο εκπαιδευτικός στις κλασικές πηγές της παιδείας- μοναχά δέος μπορεί να αισθανθεί. Αρχές παιδαγωγικές ανεπανάληπτες, διαχρονικές που ισχύουν παντού και πάντοτε, όπως π.χ ενεργός πολίτης, ηθοπλαστική παιδεία, διαθεματική διδασκαλία, παιγνιώδης μορφή της διδασκαλίας και άλλες, που εμείς όχι μόνο δεν καταφέραμε ακόμα να τις εφαρμόσουμε, αλλά τις εξαγγέλλουμε κατά καιρούς ως στόχους της χρονιάς, για να λειτουργούν ως άλλοθι της δικής μας απραξίας. Αναρωτιέμαι αν πρέπει να είμαστε περήφανοι ή να ντρεπόμαστε, που είμαστε κληρονόμοι τέτοιων ρηξικέλευθων απόψεων και απόγονοι του μεγαλύτερου διανοητή της αρχαιότητας και όχι μόνο.

 

Του Δρα Θεόδωρου Κ. Θεοδώρου